Khám phá

Thâm trầm Thánh địa Mỹ Sơn

TIẾN HUY 26/11/2023 15:51

Thánh địa Mỹ Sơn - di sản văn hóa thế giới nằm cách TP Hội An (Quảng Nam) chừng 40 km. Đây là một quần thể kiến trúc nổi tiếng nhất của người Chăm ở Việt Nam, được xây dựng từ cuối thế kỷ IV - XIII, ngày nay thuộc xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên.

0fff7a81-9f7c-452f-b63b-be1be5e12db5-7437-0000012893c13fca(1).jpg
Toàn bộ Thánh địa Mỹ Sơn nằm gọn trong một thung lũng giữa rừng già song không cản được bước chân của những người ưa khám phá bởi mức độ kỳ vĩ của các công trình

Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Nam, năm 1898, một người Pháp có tên M.C Paris đã phát hiện khu đền tháp nằm kín đáo trong một thung lũng hẹp, giữa những khu rừng rậm rạp. Sau đó không lâu, những nhà khoa học của Viện Viễn Đông Bác Cổ (Pháp) đã đến nghiên cứu các bia ký và công trình kiến trúc, điêu khắc ở Mỹ Sơn.

96095337-e720-47cc-9959-4fec365bdf9f-7437-0000012888b68eaa(1).jpg
Các đền tháp trong Thánh địa Mỹ Sơn mang nét duyên dáng, thể hiện tài hoa của những người thợ khi xưa

Cũng chính họ đã vén lên bức màn bí mật về Mỹ Sơn và cho thấy đây là khu di tích tôn giáo kỳ vĩ nhất, đặc trưng nhất của người Chăm pa, xây dựng liên tục trong suốt hơn 1.000 năm.

Được khởi công từ thế kỷ IV bởi vị vua Bhadravarman (trị vì từ năm 349 - 361) và kết thúc vào cuối thế kỷ thứ XIII, đầu thế kỷ XIV dưới triều vua Jaya Simhavarman III (Chế Mân), Mỹ Sơn là một quần thể với hơn 70 ngôi đền tháp mang nhiều phong cách kiến trúc, điêu khắc tiêu biểu cho từng giai đoạn lịch sử của vương quốc Chăm pa.

2cc97a9c-cc99-4234-b858-0232dbfc9f4f-7437-0000012875d0c673(1).jpg
Trải qua bao biến động của thời gian và sự tàn phá của chiến tranh, song nhiều họa tiết ở các đền tháp vẫn còn sắc nét

Hầu hết các công trình kiến trúc, tác phẩm điêu khắc tại Mỹ Sơn đều chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo. Các đền tháp phần lớn quay về hướng đông - phương mặt trời mọc, chỗ trú ngụ của thần linh; ngoại trừ một vài tháp quay về hướng tây hoặc cả hai hướng đông - tây, thể hiện tư tưởng hướng về thế giới bên kia của các vị vua sau khi chết được phong thần và để tỏ lòng hoài niệm tổ tiên.

9ab3d1f0-1936-4e96-84bb-06a790864ba7-7437-000001287d1e73e6(1).jpg
Thánh địa Mỹ Sơn chỉ còn lại 32 công trình, trong đó khoảng 20 công trình còn giữ được dáng vẻ ban đầu

Bị chiến tranh tàn phá, đến năm 1975, Mỹ Sơn chỉ còn lại 32 công trình, trong đó khoảng 20 công trình còn giữ được dáng vẻ ban đầu. Đáng tiếc công trình lớn nhất là tháp A1 cao 24m, có 6 tháp phụ xung quanh, tháp này được đánh giá là kiệt tác của kiến trúc Chăm pa đã bị bom Mỹ đánh đổ vào cuối năm 1969.

Những đền thờ chính ở Mỹ Sơn thờ một bộ Linga hoặc hình tượng của thần Siva - đấng bảo hộ của các dòng vua Chăm pa. Vị thần được tôn thờ ở Mỹ Sơn là Bhadravarman, là vị vua đã sáng lập dòng vua đầu tiên của vùng Amaravati vào thế kỷ IV kết hợp với tên thần Siva, trở thành tín ngưỡng chính thờ thần - vua và tổ tiên hoàng tộc.

f137ad0c-18ac-46c0-8c30-368dc846b73d-7437-0000012873121b30(2)-30dc11d3f99b12cd2ce575964cb42298.jpg
Thánh địa Mỹ Sơn mang trong mình nét thâm trầm, hoài cổ và giá trị văn hoá, nghệ thuật, kiến trúc độc đáo kết tinh của trí tuệ, tài hoa của nhiều thế hệ

Ngày 29/4/1979, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã ra Quyết định số 54VH/QĐ công nhận Mỹ Sơn là Di tích kiến trúc nghệ thuật. Khu di tích Mỹ Sơn được Ủy ban Di sản thế giới của UNESCO chính thức công nhận là Di sản văn hoá thế giới vào ngày 1/12/1999.

TIẾN HUY