Người gửi rút tiền ồ ạt, các ngân hàng Myanmar bên bờ vực sụp đổ

THỨ SÁU, 04/06/2021 19:09:11

Người gửi tiền lo lắng đổ xô rút tiền đã khiến các ngân hàng tư nhân vốn thiếu tiền mặt từ trước cuộc chính biến ở Myanmar, bị đẩy đến bên bờ vực khủng hoảng.

Chú thích ảnh
Người Malaysia tìm mọi cách rút tiền gửi sau cuộc đảo chính đầu tháng 2, đẩy hệ thống ngân hàng vào khó khăn. Ảnh: AFP 

Theo trang Asia Times, các ngân hàng tư nhân của Myanmar đang lâm vào tình trạng căng thẳng khi người gửi đổ xô rút tiền do lo ngại bất ổn chính trị cũng như nguy cơ rủi ro với nền tài chính và tình trạng thiếu hụt đồng nội tệ kyat.

Những dòng người xếp hàng dài trước các máy ATM là cảnh tượng diễn ra hàng ngày ở thủ đô thương mại Yangon, khiến các ngân hàng phải phát token hạn chế khoảng 25 người rút tiền mỗi ngày. Người dân thì phải xếp hàng từ 4 giờ sáng để được rút tiền.

Khi các ngân hàng áp đặt hạn chế và phí mới để ngăn việc rút tiền ồ ạt, nhiều người dân ở Myanmar đã lo ngại bất ổn chính trị có thể gây ra một cuộc khủng hoảng ngân hàng trong bối cảnh nền kinh tế địa phương suy thoái và các nước phương Tây áp đặt trừng phạt mới đối với các nhà lãnh đạo quân đội nước này.

Trên thực tế, cuộc chạy đua rút tiền khỏi ngân hàng đã bắt đầu ngay sau cuộc chính biến vào ngày 1.2 năm nay. Một phong trào phản đối chính quyền quân sự có tên CDM đã kêu gọi nhân viên ngân hàng đình công để phản đối. Trong những tuần sau đó, một cuộc phản đối của các chủ ngân hàng đã làm gián đoạn các hoạt động bình thường, thanh toán quốc tế và các dịch vụ tài chính khác.


Người gửi tiền Myanmar xếp hàng dài để rút tiền tại máy ATM của Ngân hàng CB ở Yangon. Ảnh: Facebook

Hạn chế rút tiền

Trước tình hình đó, trong một lá thư rò rỉ trên mạng vào ngày 5/3, Ngân hàng Trung ương Myanmar (CBM) viết rằng các ngân hàng từ chối mở cửa sẽ bị buộc phải chuyển một phần các tài khoản của họ cho quân đội và các thể chế nhà nước. 

Bức thư được công bố hai ngày sau khi lãnh đạo chính quyền quân sự Myanmar, Thống tướng Min Aung Hlaing, gặp gỡ các quan chức CBM. Các phương tiện truyền thông nhà nước do quân đội kiểm soát cũng cảnh báo các ngân hàng bất hợp tác sẽ đối mặt “các hành động pháp lý”.

Trong lá thư trên, CBM tuyên bố các ngân hàng không mở lại ít nhất 50% chi nhánh vào tuần thứ ba của tháng 3 sẽ bị phạt rất nặng. Kể từ đó, các ngân hàng lớn nhất của Myanmar, cụ thể như KBZ, AYA, CB và Yoma, đã mở lại phần lớn các chi nhánh.

Kể từ tháng 4, CBM áp dụng giới hạn 500.000 kyat (303 USD)/ngày đối với việc rút tiền ATM. Tuy nhiên, hầu hết các ngân hàng tự quyết định cắt giảm giới hạn tiền được rút từ ATM xuống còn 200.000 kyat (121 USD) hoặc ít hơn mỗi ngày, với giới hạn hàng tuần là 2 triệu kyat (1.215 USD) cho bất kỳ chủ tài khoản cá nhân nào.

Chú thích ảnh
Người dân xếp hàng tại một cây ATM bên ngoài chi nhánh đã đóng cửa của Ngân hàng KBZ ở Yangon vào ngày 1.2.2021. Ảnh: AFP 

Các nhà phân tích cho rằng các giới hạn rút tiền đó có thể xuất phát từ tình trạng thiếu hụt tiền giấy. Giesecke Devrient, một công ty của Đức cung cấp nguyên liệu thô để in tiền của Myanmar, hồi tháng 4 cho biết họ sẽ đình chỉ xuất khẩu nguyên liệu để phản đối cuộc đảo chính. Myanmar đã bắt đầu in đồng kyat với sự hỗ trợ của công ty này từ năm 1972.

Điều rõ ràng hơn là đồng kyat Myanmar đã mất giá mạnh kể từ sau cuộc chính biến. Vào cuối tháng 1, tỉ giá là 1.350 kyat/1 USD,  nhưng kể từ đó đã giảm mạnh xuống còn khoảng 1.600 kyat/1 USD.

Người dân Myanmar hiện đang tích trữ USD và vàng như nơi "trú ẩn" chống lại đồng kyat mất giá, mặc dù cả hai thứ đó đều thiếu hụt ở nước này.

Khó khăn chồng chất với các ngân hàng

Các ngân hàng tư nhân của Myanmar vốn đã gặp khó khăn từ trước cuộc chính biến. Đại dịch COVID-19 bùng phát ở nước này càng ảnh hưởng đến các ngân hàng vốn đã ở trong tình trạng “chênh vênh”. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) từng cảnh báo “dịch kéo dài sẽ làm tăng thêm rủi ro tín dụng và nhu cầu tái cấp vốn trong lĩnh vực ngân hàng”. Trong báo cáo vào tháng 1/2021, IMF cho rằng Myanmar “một chiến lược toàn diện để giải quyết các khoản vay kém hiệu quả”.

Nếu các ngân hàng của Myanmar đã nắm những khoản cho vay không hiệu quả từ trước cuộc đảo chính ngày 1/2, thì chắc chắn vị thế vốn của họ đã xấu đi đáng kể từ đó, làm tăng những rủi ro tài chính, mà các nhà phân tích cho rằng khó có thể đánh giá được sau bất ổn chính trị.

Chú thích ảnh
Một người đàn ông đếm tiền tại một khu chợ ở Yangon vào ngày 19.4.2017. Ảnh: AFP

Theo các chuyên gia, nền tài chính của quốc gia rất nhạy cảm theo bất kỳ thước đo nào. Myanmar đã yêu cầu và nhận được Công cụ Tài chính Nhanh (Rapid Financing Instrument) trị giá 350 triệu USD từ IMF để giải quyết “nhu cầu cán cân thanh toán khẩn cấp” vào giữa tháng 1, vài tuần trước cuộc đảo chính.

Đây là khoản hỗ trợ tài chính khẩn cấp thứ hai được trao cho Myanmar trong những tháng gần đây, sau khoản hỗ trợ 356,5 triệu USD theo chương trình tương tự vào ngày 26.62020.

Thị trường "chợ đen" kiếm lợi

Khó khăn trên thị trường chính thức đã dẫn đến một “thị trường chợ đen” mới cho các khoản ứng trước khi rút tiền, nơi các nhà môi giới giao dịch tiền mặt đòi tỷ lệ % lời ngày càng lớn trong số tiền mà khách hàng cuối cùng rút được khỏi tài khoản ngân hàng để trả cho họ. Bên môi giới trên Facebook đang đòi tới 9-10% số tiền rút được.

Trong khi đó, các quan chức ngân hàng trung ương cho rằng họ cảm nhận được một âm mưu trong cuộc "tấn công" ngân hàng. Tại một cuộc họp báo ngày 17/5, Phó thống đốc CBM Win Thaw cho biết việc vội vã rút tiền đã "bị ảnh hưởng bởi sự xúi giục từ bên ngoài" và rằng mọi người "rút tiền không phải vì họ cần mà để gây ra gián đoạn”.

Chú thích ảnh
Các nhân viên ngân hàng biểu tình phản đối trước trụ sở Ngân hàng Trung ương Myanmar vào tháng 2.2021. Ảnh: AFP

Trước đó, ông Phó thống đốc đã tìm cách trấn an công chúng rằng hoạt động ngân hàng đang trở lại bình thường sau sự cố gián đoạn của CBM và khách hàng sẽ không mất tiền gửi.

Theo báo Tin tức

Comment

Vui lòng nhập tiếng việt có dấu